Poniedziałek 12 stycznia 2026 r.

Tomasz Ulanowski

Dziennikarz działu Nauka, Zdrowie, Klimat

Skrawki skóry, które przez dziesięciolecia leżały w szufladzie archeologa-amatora, mogą być elementami najstarszych ubrań. To prawdopodobnie najstarszy na świecie fragment odzieży szytej igłą.

Badacze porównują rżenie koni do jednoczesnego śpiewu i gwizdania. Tym, co w nim zaskakuje, jest jego bifonacja. Konie jednocześnie produkują niskie dźwięki – o częstotliwości blisko 100 Hz – i dźwięki wysokie, o częstotliwości ponad 1000 Hz.

Pradawni Europejczycy zostawili nam w spadku nie tylko piękną sztukę naskalną, wspaniałe figurki i subtelne narzędzia, ale także tajemnicze symbole, jakimi pokrywali dzieła swoich rąk. Naukowcy porównują znaki zostawione przez paleolitycznych łowców-zbieraczy do najstarszego pisma klinowego ze starożytnego miasta Uruk w Mezopotamii – mającego blisko 5,5 tys. lat.

Słynna teza, że "jeden na 200 mężczyzn w centralnej Eurazji" jest spokrewniony z Czyngis-chanem, właśnie została podważona przez naukowców z Uniwersytetu Wisconsin-Madison.

Prawie dwa lata po tym, jak Google DeepMind pokazało światu AlphaFold 3. Algorytm umie przewidywać kształty, w jakie zwijają się nici białek, złożone z długich łańcuchów aminokwasów. Ma pomóc w odkryciu, dlaczego różnice w naszym DNA narażają nas na ryzyko takich schorzeń, jak np. nadciśnienie tętnicze, demencja czy otyłość. Może również znacząco przyspieszyć wiedzę o chorobach genetycznych i nowotworach.

Naukowcy przyglądają się międzygatunkowym związkom sprzed blisko 50 tys. lat. Choć związki neandertalek i sapiensów też się zdarzały, to większość mieszanych związków tworzyli neandertalczycy i sapienski.